Việt Nam bước vào giai đoạn kiến tạo hạ tầng Blockchain chủ quyền
Sau một năm triển khai, Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) đang chuyển từ giai đoạn nghiên cứu sang thí điểm thực tế, đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong chiến lược xây dựng Hạ tầng Blockchain Quốc gia. VBSN là sáng kiến do Công ty 1Matrix thiết kế, có sự tư vấn chiến lược của Boston Consulting Group (BCG) và định hướng phát triển bởi Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA).
Dự án được thực hiện theo cam kết với Chính phủ tại Diễn đàn quốc gia Phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam lần thứ VI ngày 15/1/2025. Theo thông tin từ VBA, đến đầu năm 2026, VBSN đã hoàn tất giai đoạn nghiên cứu và kiểm thử ban đầu, chính thức bước vào giai đoạn thí điểm ứng dụng rộng rãi ở cả khu vực dịch vụ công và khu vực tư nhân.
Các kết quả triển khai đã được báo cáo lên Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ cùng các cấp lãnh đạo Đảng và Chính phủ tại Đại hội Đảng bộ Chính phủ tháng 10/2025 và nhiều sự kiện cấp quốc gia khác.
Tích hợp VNeID và mở rộng ứng dụng thực tiễn
Một trong những thành tựu nổi bật nhất là việc VBSN và các giải pháp Blockchain-as-a-Service đang được tích hợp vào ứng dụng Truy xuất nguồn gốc tiền chất, hóa chất của Bộ Công an trên nền tảng định danh điện tử quốc gia VNeID. Việc tích hợp này phục vụ trực tiếp các bài toán quản lý nhà nước và dịch vụ công, đặt nền móng cho việc sử dụng Blockchain trong quản trị dữ liệu có kiểm soát.
Bên cạnh đó, Công ty 1Matrix cam kết tích hợp VBSN vào hệ thống truy xuất nguồn gốc và hệ thống tư pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hàng hóa, sản phẩm và hỗ trợ vận hành nhà nước pháp quyền. Cam kết này được đưa ra tại Diễn đàn Quốc gia Phát triển Doanh nghiệp công nghệ số lần thứ VII tháng 12/2025, do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì và Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng điều hành.
Ngoài lĩnh vực công, nhiều ứng dụng đang được triển khai trên nền tảng VBSN như ChainTracer để truy vết các dự án có dấu hiệu đáng ngờ, bản đồ số thí điểm tại TP. Đà Nẵng, hệ thống xác thực văn bằng chứng chỉ tại Học viện Kỹ thuật Mật mã, giải pháp định danh và xác thực phi tập trung (DID/VC) tại một số ngân hàng và tổ chức tài chính lớn, cùng nền tảng xác thực, đăng ký và quản lý quyền sở hữu trí tuệ. Các cơ quan như Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57-NQ/TW, Ủy ban nhân dân TP. Đà Nẵng cũng quan tâm nghiên cứu khả năng tích hợp blockchain và VBSN trong hoạt động quản lý.
VBSN đã được vinh danh là sản phẩm công nghệ chiến lược Make in Vietnam 2025, cùng với các sản phẩm của Viettel, VNPT, FPT, CMC, Sovico, MISA, củng cố vị thế như một dự án công nghệ lõi mang tính quốc gia.
Chuyển dịch sang mô hình đa chuỗi với hiệu năng 350.000 TPS
Ngay từ khi triển khai vào tháng 1/2025, VBSN được định hình trên quan điểm rằng tương lai blockchain sẽ vận hành theo mô hình đa chuỗi, trong đó mỗi chuỗi phục vụ một nhóm nhu cầu cụ thể với mức độ bảo mật, quản trị và mục đích ứng dụng khác nhau nhưng vẫn được kết nối trong một kiến trúc liên thông thống nhất.
VBSN không theo đuổi mô hình Layer 2 phụ thuộc vào blockchain công khai, mà phát triển sáu nền tảng Layer 1 độc lập, do đội ngũ kỹ sư Việt Nam thuộc Công ty 1Matrix phát triển và làm chủ hoàn toàn. Hệ thống cho phép tùy chỉnh hiệu năng lên tới 350.000 giao dịch mỗi giây (350.000 TPS) trong các cấu hình chuyên biệt, đồng thời vẫn còn dư địa tối ưu về tốc độ và chi phí.
Với nhiệm vụ cung cấp hạ tầng blockchain quy mô quốc gia cho cả khu vực công và tư, VBSN được thiết kế theo kiến trúc năm tầng, hỗ trợ mở rộng theo cả chiều ngang và chiều dọc, đồng thời đảm bảo khả năng liên thông với các hệ sinh thái blockchain toàn cầu. Trong quá trình nghiên cứu, các đơn vị phát triển đã tham chiếu mô hình quốc tế như EBSI của Liên minh châu Âu và BSN của Trung Quốc, điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh pháp lý, kinh tế và quản trị của Việt Nam.
Tài sản số và vai trò của ngân hàng thương mại
Song song với việc xây dựng hạ tầng blockchain quốc gia, thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển động mới với sự quan tâm của các ngân hàng thương mại lớn như Techcombank và MB Bank. Nhận định về xu hướng này, Phó giáo sư Phạm Nguyễn Anh Huy, đồng trưởng nhóm nghiên cứu Fintech-Crypto tại Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng sự tham gia của ngân hàng có thể trở thành yếu tố thay đổi cục diện thị trường, đặc biệt ở khía cạnh niềm tin nhà đầu tư.
Ông nhấn mạnh: “Ngân hàng có lợi thế về niềm tin và quy mô, nhưng cần thận trọng để không mang rủi ro crypto vào bảng cân đối kế toán của mình”. Theo ông, lợi thế của ngân hàng nằm ở hệ sinh thái khách hàng lớn và hệ thống định danh chuẩn hóa, giúp quá trình onboarding diễn ra nhanh hơn và giảm thiểu rủi ro so với các nền tảng độc lập.
Đồng thời, ông cũng khẳng định: “Vấn đề không nằm ở khả năng viết code hay xây dựng hệ thống giao dịch cơ bản, mà nằm ở kinh nghiệm vận hành hạ tầng tài chính quy mô lớn dưới sự giám sát pháp lý nghiêm ngặt”. Điều này cho thấy thách thức không phải ở công nghệ blockchain mà ở quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý.
Ông Huy nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi: “Nguyên tắc cốt lõi là phải tách bạch hoàn toàn tài sản của khách hàng với tài sản của tổ chức vận hành”. Ông tiếp tục khẳng định: “Tài sản số cần được lưu ký độc lập, có cơ chế đối soát minh bạch, kiểm toán định kỳ và không được sử dụng cho mục đích tự doanh hay tái thế chấp”.
Theo quan điểm của ông, giai đoạn đầu thị trường nên tập trung vào giao dịch giao ngay, dịch vụ lưu ký an toàn và cơ chế thanh toán minh bạch, thay vì mở rộng nhanh sang các sản phẩm phái sinh hoặc ký quỹ có mức đòn bẩy cao. Cách tiếp cận này giúp hạn chế rủi ro tích tụ và tránh tác động lan truyền sang hệ thống tài chính truyền thống.
Giao điểm giữa hạ tầng Blockchain quốc gia và ngân hàng thương mại
Sự phát triển của VBSN, tích hợp với VNeID, cùng khả năng tham gia của ngân hàng thương mại tạo ra một cấu trúc thị trường mới, nơi Blockchain, danh tính số, và tài sản số có thể vận hành trong khuôn khổ quản trị chặt chẽ. Việt Nam đang thử nghiệm một mô hình trong đó công nghệ lõi được làm chủ trong nước, đồng thời duy trì khả năng liên thông quốc tế.
Tuy nhiên, thành công của mô hình này phụ thuộc vào tiến trình hoàn thiện khung pháp lý, năng lực vận hành hệ thống tài chính quy mô lớn và khả năng quản trị rủi ro ở cấp độ hệ thống.
Kết luận
Sau một năm triển khai, VBSN đã bước vào giai đoạn thí điểm với hiệu năng công bố 350.000 TPS, mô hình 6 Layer 1, tích hợp thực tế vào VNeID và nhiều ứng dụng công – tư. Đồng thời, thị trường tài sản số Việt Nam đang đối diện khả năng tái cấu trúc khi ngân hàng thương mại tham gia với chuẩn quản trị rủi ro cao hơn. Đây có thể là giai đoạn bản lề, khi Việt Nam chuyển từ vị thế người tham gia thị trường sang kiến tạo hạ tầng blockchain chủ quyền và chuẩn hóa hệ sinh thái tài sản số trong nước.
Miễn trừ trách nhiệm:
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
Tìm hiểu chuyên sâu về Blockchain, VBSN, tài sản số và ứng dụng thực tiễn trong hệ thống tài chính – ngân hàng Việt Nam, bắt đầu hành trình nâng cao kiến thức và kỹ năng của bạn tại đây: https://beeup.academy/courses
