Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn kế toán cho thị trường tài sản mã hóa
Ngày 04/03/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BTC, đưa ra hướng dẫn kế toán dành cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa (crypto assets) tại Việt Nam. Theo thông tin từ Thời báo Tài chính Việt Nam, văn bản này được xây dựng nhằm cụ thể hóa việc quản lý tài chính – kế toán đối với lĩnh vực Blockchain và tiền mã hóa, trong bối cảnh thị trường tài sản số ngày càng phát triển trên phạm vi toàn cầu.
Thông tư được ban hành trên cơ sở triển khai Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về việc thí điểm quản lý và phát triển thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Văn bản có hiệu lực kể từ ngày ký (04/03/2026) và áp dụng cho kỳ kế toán từ năm tài chính 2026 trở đi.
Nguồn: Thời báo Tài chính Việt Nam.
Việc ban hành hướng dẫn kế toán được xem là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng khung pháp lý cho lĩnh vực Blockchain, Crypto và tài sản số, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở minh bạch hóa hoạt động tài chính khi tham gia thị trường này.
Ba nhóm tổ chức chính chịu sự điều chỉnh của Thông tư
Theo nội dung hướng dẫn, 03 nhóm tổ chức sẽ áp dụng quy định kế toán trong Thông tư 15/2026/TT-BTC, bao gồm:
Thứ nhất là tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, bao gồm các đơn vị vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, nền tảng phát hành hoặc dịch vụ lưu ký tài sản số.
Thứ hai là tổ chức phát hành tài sản mã hóa, tức các doanh nghiệp hoặc tổ chức triển khai phát hành token, coin hoặc các dạng tài sản số dựa trên công nghệ Blockchain.
Thứ ba là nhà đầu tư trong nước là tổ chức, được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, tham gia đầu tư, nắm giữ hoặc giao dịch tài sản mã hóa trong khuôn khổ thí điểm.
Việc xác định rõ các nhóm đối tượng này nhằm đảm bảo phân loại trách nhiệm kế toán và nghĩa vụ báo cáo tài chính phù hợp với từng loại hình hoạt động trong hệ sinh thái Blockchain – Crypto.
Nguyên tắc kế toán đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa
Đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ trong thị trường tài sản mã hóa, Thông tư quy định một số nguyên tắc kế toán quan trọng.
Trước hết, doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa như phí giao dịch, phí lưu ký, phí sử dụng nền tảng phát hành sẽ được ghi nhận vào tài khoản “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” theo quy định kế toán doanh nghiệp.
Một nguyên tắc đáng chú ý là tài sản mã hóa của khách hàng phải được hạch toán tách biệt với tài sản của tổ chức cung cấp dịch vụ. Điều này có nghĩa là tài sản lưu ký của khách hàng không được ghi nhận là tài sản của doanh nghiệp, mà chỉ được theo dõi chi tiết và thuyết minh trong báo cáo tài chính.
Trong trường hợp tổ chức có hoạt động tự doanh tài sản mã hóa, doanh thu và chi phí phát sinh sẽ được hạch toán tương tự như hoạt động kinh doanh chứng khoán, đồng thời phải thực hiện trích lập dự phòng rủi ro theo quy định kế toán hiện hành. Tuy nhiên, văn bản cũng nhấn mạnh rằng cách hạch toán này không đồng nghĩa với việc tài sản mã hóa được coi là chứng khoán theo quy định pháp luật.
Nguyên tắc kế toán đối với tổ chức phát hành và nhà đầu tư
Thông tư cũng đưa ra hướng dẫn kế toán đối với tổ chức phát hành tài sản mã hóa và nhà đầu tư tổ chức.
Đối với tổ chức phát hành, việc ghi nhận kế toán sẽ phụ thuộc vào bản chất kinh tế của tài sản mã hóa được phát hành. Trong trường hợp tài sản mã hóa mang bản chất huy động vốn, doanh nghiệp có thể hạch toán theo nguyên tắc tương tự khoản vay hoặc nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.
Đối với nhà đầu tư tổ chức, tài sản mã hóa được hạch toán tương tự hoạt động đầu tư tài chính. Việc phân loại tài sản sẽ căn cứ vào mục đích nắm giữ, chẳng hạn như đầu tư dài hạn, đầu tư ngắn hạn hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh.
Quy định này nhằm đảm bảo tính nhất quán trong việc ghi nhận tài sản số trên báo cáo tài chính, đồng thời giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro tốt hơn khi tham gia thị trường.
Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành
Thông tư 15/2026/TT-BTC cũng nêu rõ các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa phải thực hiện kế toán theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 về chế độ kế toán doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các đơn vị vẫn phải tuân thủ đầy đủ Luật Kế toán và các chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành, đồng thời thực hiện thuyết minh rõ ràng các giao dịch liên quan đến tài sản mã hóa trong báo cáo tài chính.
Việc áp dụng đồng thời các quy định kế toán hiện hành với hướng dẫn riêng cho crypto assets được xem là bước chuyển tiếp quan trọng trong quá trình xây dựng khung pháp lý cho tài sản số tại Việt Nam.
Tác động đối với hệ sinh thái Blockchain và tài sản số
Trong bối cảnh thị trường Blockchain, Web3 và tiền mã hóa đang phát triển nhanh chóng trên toàn cầu, việc ban hành hướng dẫn kế toán giúp tăng tính minh bạch tài chính, đồng thời tạo cơ sở để các doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động báo cáo và quản trị rủi ro.
Ngoài ra, việc xác định rõ cách ghi nhận token, coin, giao dịch tài sản mã hóa và doanh thu từ dịch vụ crypto cũng giúp các tổ chức tham gia thị trường có khung tham chiếu kế toán thống nhất, phù hợp với xu hướng quản lý tài sản số đang được nhiều quốc gia nghiên cứu và áp dụng. Các thuật ngữ như Blockchain, Token, Cryptocurrency, Smart Contract là những thành phần nền tảng trong hệ sinh thái tài sản số hiện nay.
Việc hoàn thiện cơ chế kế toán có thể được xem là một bước tiến trong quá trình xây dựng hệ sinh thái tài sản số minh bạch và có kiểm soát, góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ tài chính (Fintech) trong giai đoạn chuyển đổi số của nền kinh tế.
Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 15/2026/TT-BTC đánh dấu một bước tiến trong việc hình thành khung quản lý kế toán đối với tài sản mã hóa tại Việt Nam. Quy định mới giúp làm rõ cách thức ghi nhận, hạch toán và báo cáo tài chính đối với các tổ chức tham gia thị trường, từ sàn giao dịch, đơn vị phát hành token đến nhà đầu tư tổ chức.
Trong bối cảnh công nghệ Blockchain và tài sản số đang mở ra nhiều mô hình kinh tế mới, việc xây dựng khung kế toán phù hợp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tính minh bạch và chuẩn hóa thị trường.
Tuy nhiên, khi thị trường tài sản mã hóa tiếp tục phát triển với nhiều mô hình tài chính mới, câu hỏi đặt ra là: khung pháp lý và chuẩn mực kế toán trong tương lai sẽ tiếp tục được hoàn thiện như thế nào để theo kịp sự đổi mới của công nghệ và thị trường?
Miễn trừ trách nhiệm:
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
