rong nỗ lực tăng cường minh bạch và siết chặt kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 164/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định chi tiết về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị. Nghị định này thay thế Nghị định 130/2020/NĐ-CP và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Đây là bước tiến quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, giúp cơ quan nhà nước theo dõi chặt chẽ hơn sự biến động tài sản của đội ngũ cán bộ, công chức và những người giữ vị trí then chốt.
Quy định mới được nhiều cơ quan báo chí pháp luật uy tín như Báo Pháp luật Plus, Thư viện Pháp luật và Báo Chính phủ đồng loạt đưa tin, đặc biệt nhấn mạnh việc phải kê khai vàng, kim cương, cổ phiếu và tài sản số khi đạt ngưỡng giá trị nhất định.
Đối tượng phải kê khai tài sản và thu nhập
Theo Điều 34 Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành, những người có nghĩa vụ kê khai bao gồm cán bộ, công chức; sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân và quân nhân chuyên nghiệp; người giữ chức vụ từ Phó trưởng phòng và tương đương trở lên tại đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc người được cử làm đại diện vốn nhà nước; cũng như người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
Điểm quan trọng là việc kê khai không chỉ áp dụng cho bản thân người có chức vụ, quyền hạn mà còn bao gồm toàn bộ tài sản và thu nhập của vợ (chồng) và con chưa thành niên. Việc mở rộng phạm vi này nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản qua người thân, đảm bảo tính toàn diện của công tác kiểm soát.
Các tài sản và thu nhập bắt buộc phải kê khai từ 01/7/2026
Theo Điều 9 Nghị định 164/2026/NĐ-CP, người có nghĩa vụ kê khai phải báo cáo đầy đủ các loại tài sản và thu nhập sau đây:
Quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng và tài sản khác gắn liền với đất là những loại tài sản truyền thống luôn phải kê khai, không phân biệt giá trị. Đây là nhóm tài sản có giá trị lớn và thường xuyên biến động, do đó cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo minh bạch.
Đối với vàng, kim cương, bạch kim và các kim khí quý, đá quý khác, quy định yêu cầu kê khai khi tổng giá trị của mỗi loại đạt từ 150 triệu đồng trở lên. Ngưỡng này giúp cơ quan chức năng tập trung vào những tài sản có giá trị đáng kể thay vì những biến động nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày.
Tương tự, tiền (tiền Việt Nam và ngoại tệ) dưới hình thức tiền mặt, tiền cho vay, tiền trả trước, tiền gửi tại tổ chức trong nước hoặc tổ chức nước ngoài tại Việt Nam cũng phải kê khai nếu tổng giá trị quy đổi đạt từ 150 triệu đồng trở lên. Quy định này nhằm kiểm soát dòng tiền lớn có thể phát sinh từ nhiều nguồn thu nhập khác nhau.
Cổ phiếu, trái phiếu, vốn góp tại các tổ chức kinh tế và các loại giấy tờ có giá khác cũng thuộc diện bắt buộc kê khai khi tổng giá trị đạt từ 150 triệu đồng trở lên. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh, việc kê khai các khoản đầu tư tài chính này trở nên đặc biệt cần thiết.
Một điểm mới và được nhiều người quan tâm là quy định về các loại tài sản số (có thể bao gồm các loại tài sản kỹ thuật số như token hoặc tiền mã hóa) có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên (mỗi loại) đều phải được kê khai chi tiết. Việc bổ sung nhóm tài sản này phản ánh xu hướng hiện đại hóa và sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam, đòi hỏi người kê khai phải chuẩn bị thông tin về loại tài sản, số lượng, giá trị ước tính và nguồn gốc một cách rõ ràng.
Ngoài ra, các khoản nợ có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên, tài sản ở nước ngoài và tài khoản ở nước ngoài cũng phải được kê khai đầy đủ. Cuối cùng, tổng thu nhập phát sinh giữa hai lần kê khai cũng là nội dung bắt buộc phải tổng hợp để cơ quan chức năng có cơ sở đối chiếu với sự biến động tài sản.
Kê khai bổ sung và hình thức thực hiện
Ngoài kê khai định kỳ, Nghị định quy định kê khai bổ sung khi trong năm có sự thay đổi về tài sản hoặc thu nhập với giá trị từ 1 tỷ đồng trở lên. Bản kê khai bổ sung phải hoàn thành theo thời hạn quy định.
Về hình thức, Nghị định khuyến khích thực hiện kê khai trên môi trường điện tử khi hạ tầng công nghệ cho phép. Phương thức này sẽ tạo thuận lợi lớn cho việc lưu trữ, tra cứu và phân tích dữ liệu, đồng thời giảm thiểu sai sót thủ công.
Thời hạn kê khai được quy định rõ: kê khai lần đầu khi mới được bổ nhiệm hoặc tuyển dụng; kê khai hàng năm trước ngày 31/12 đối với nhóm đối tượng theo phân cấp quản lý; và kê khai khi có biến động lớn hoặc chuẩn bị nhân sự theo quy định về công tác cán bộ.
Xử lý vi phạm và ý nghĩa của quy định mới
Nghị định 164/2026/NĐ-CP không chỉ quy định rõ những gì phải kê khai mà còn siết chặt chế tài xử lý vi phạm. Nghị định cũng quy định các chế tài xử lý nghiêm đối với hành vi kê khai không trung thực, tùy theo tính chất, mức độ và giá trị tài sản vi phạm.
Quy định này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng cao trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ, công chức. Việc kê khai trung thực không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn góp phần xây dựng hình ảnh trong sạch và củng cố niềm tin của người dân đối với bộ máy nhà nước.
Lưu ý quan trọng cho người có nghĩa vụ kê khai
Từ nay đến thời điểm Nghị định có hiệu lực (01/7/2026), các cá nhân thuộc diện kê khai nên chủ động rà soát và chuẩn bị hồ sơ, chứng từ liên quan, đặc biệt là thông tin về tài sản số, tài sản ở nước ngoài và các khoản đầu tư tài chính. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp tránh sai sót và đảm bảo tuân thủ đúng quy định khi Nghị định chính thức áp dụng.
Nghị định 164/2026/NĐ-CP được đánh giá là văn bản quan trọng, hoàn thiện hơn khung pháp lý về kiểm soát tài sản, thu nhập so với quy định cũ. Việc nắm vững các nội dung này từ sớm là cần thiết đối với mọi cán bộ, công chức và những người giữ vị trí có liên quan.
