Sự cảnh báo mới nhất của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) về việc stablecoin có thể “rút” lượng tiền gửi đáng kể ra khỏi hệ thống ngân hàng Eurozone đã gây chú ý lớn trên toàn cầu. Đằng sau tuyên bố này không chỉ là lo ngại về một công nghệ mới nổi, mà là sự thừa nhận rằng stablecoin đã bước vào giai đoạn có khả năng tác động lên cấu trúc thanh khoản của cả hệ thống tài chính truyền thống.
Tính đến cuối năm 2025, tổng vốn hóa stablecoin dao động quanh mức 300 tỷ USD. Trong đó, USDT chiếm khoảng 184 tỷ USD và USDC khoảng 74 tỷ USD, tương đương 80–90% thị phần toàn cầu. Stablecoin cũng chiếm 70–80% tổng khối lượng giao dịch trong thị trường crypto, trở thành công cụ thanh khoản trung tâm trong mọi hoạt động giao dịch, chuyển tiền và ứng dụng Web3. Những con số này cho thấy stablecoin không còn là một bộ phận vệ tinh mà ngày càng trở thành “tiền tệ” của nền kinh tế số.
Từ góc nhìn của ECB, sự cạnh tranh không đến từ tính mới của công nghệ mà từ nguy cơ mất thanh khoản. Ngân hàng thương mại vốn phụ thuộc vào tiền gửi để cho vay và duy trì hệ số dự trữ. Khi người dùng và doanh nghiệp bắt đầu dịch chuyển một phần tài sản sang stablecoin – vốn có khả năng giao dịch 24/7, chi phí thấp, tốc độ nhanh và ngày càng được hỗ trợ bởi nhiều nền tảng thanh toán quốc tế – dòng tiền gửi vào ngân hàng có nguy cơ suy giảm. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cho vay, tăng chi phí huy động vốn và thậm chí tạo áp lực hệ thống nếu sự dịch chuyển diễn ra trên quy mô lớn.
Một lý do khác khiến ECB lo ngại là sự cải thiện mạnh mẽ về khả năng “định danh minh bạch” của stablecoin. Những đồng lớn như USDT hay USDC công bố dự trữ chủ yếu bằng trái phiếu chính phủ Mỹ, tài sản ngắn hạn và các khoản tương đương tiền. Việc được kiểm toán thường xuyên tạo ra niềm tin rằng stablecoin có thể an toàn tương đương – hoặc đôi khi hơn – tiền gửi ngân hàng tại một số quốc gia có rủi ro cao. Đồng thời, stablecoin còn cho phép người dùng tham gia vào các hoạt động tài chính phi tập trung (DeFi), nhận lãi suất 4–12%/năm, hoặc sử dụng như phương thức thanh toán xuyên biên giới, vốn là những chức năng khó cạnh tranh đối với ngân hàng.
Không chỉ dừng lại ở nguy cơ mất thanh khoản, ECB còn nhìn thấy một rủi ro lớn hơn: stablecoin đang tiến gần tới vai trò một đồng tiền song song trong nền kinh tế số. Khi người dùng có thể giữ giá trị, thanh toán, vay mượn, giao dịch, gửi tiết kiệm hoặc kinh doanh thương mại trực tiếp bằng stablecoin mà không cần hệ thống ngân hàng, mô hình tài chính truyền thống sẽ chịu áp lực thay đổi. Điều này đặc biệt rõ khi nhìn sang Mỹ, Singapore hay Anh – những quốc gia đã triển khai khung pháp lý thân thiện hơn với stablecoin và đang đẩy nhanh quá trình thử nghiệm CBDC, thanh toán Web3 và stablecoin tích hợp vào các cổng dịch vụ tài chính.
Trong bối cảnh đó, châu Âu đứng trước ba kịch bản có thể xảy ra. Kịch bản dễ diễn ra nhất là EU siết chặt quy định, yêu cầu stablecoin phải được kiểm toán nghiêm ngặt, hạn chế giao dịch với những stablecoin không được bảo chứng bằng EUR hoặc yêu cầu báo cáo dự trữ theo tiêu chuẩn của MiCA. Điều này giúp ngân hàng giảm rủi ro thất thoát thanh khoản, nhưng có thể hạn chế tốc độ đổi mới của thị trường Web3 tại châu Âu.
Kịch bản thứ hai là châu Âu chủ động phát triển stablecoin bảo chứng EUR hoặc đẩy nhanh triển khai đồng e-Euro (CBDC). Đây là cách để tái giành lại quyền kiểm soát, đồng thời mở ra mô hình tài chính số mới mà ECB có thể giám sát trực tiếp. Trong trường hợp này, stablecoin tư nhân vẫn tồn tại nhưng sẽ bị cạnh tranh mạnh bởi các giải pháp do ngân hàng trung ương phát hành.
Kịch bản cuối cùng là EU để thị trường tự điều chỉnh trong thời gian dài hơn. Tuy nhiên, khả năng này thấp vì stablecoin có thể gia tăng ảnh hưởng quá nhanh, khiến ngân hàng gặp rủi ro về thanh khoản và làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ.
Dù theo hướng nào, cảnh báo của ECB đã gửi một thông điệp rõ ràng: stablecoin không còn nằm bên ngoài hệ thống tài chính toàn cầu mà đang trở thành một phần có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc vốn, sự ổn định hệ thống và vị thế của đồng euro trong nền kinh tế số hóa.
Việc stablecoin phát triển mạnh cũng tạo ra nhiều tác động cho thị trường crypto. Nếu được quản lý hợp lý, chúng có thể trở thành cầu nối quan trọng giữa tài chính truyền thống và tài sản số, thúc đẩy dòng thanh khoản ổn định vào thị trường. Ngược lại, nếu bị siết chặt quá mức, hệ sinh thái crypto tại châu Âu có thể chậm lại, trong khi dòng tiền sẽ chảy mạnh hơn sang Mỹ và châu Á – nơi khung pháp lý đang cởi mở hơn với đổi mới.
Trong bối cảnh stablecoin đang giữ vai trò trung tâm của thanh khoản Web3, cảnh báo của ECB là một minh chứng cho thấy cấu trúc tài chính toàn cầu đang đứng trước một bước chuyển lớn. Sự thay đổi này đặt ra câu hỏi quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và cả người dùng: châu Âu sẽ chọn cách hợp tác, cải cách hay cạnh tranh với hệ sinh thái tài sản số?
Trước sự phát triển nhanh của stablecoin và sức ép cạnh tranh từ Mỹ, Anh, Singapore, liệu châu Âu sẽ chọn siết chặt hay chủ động tham gia xây dựng hạ tầng tài chính số thế hệ mới?
Miễn trừ trách nhiệm:
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Mọi thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết này hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
