Trong tháng 01/2026, Việt Nam chính thức bước vào một giai đoạn mới của thị trường tài sản số khi Bộ Tài chính bắt đầu tiếp nhận và xử lý hồ sơ thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa theo cơ chế sandbox kéo dài 5 năm (2025–2030). Đây là lần đầu tiên hoạt động giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam được đưa vào khung pháp lý có kiểm soát, chấm dứt giai đoạn “vùng xám” kéo dài nhiều năm trước đó.
Theo các nguồn tin chính thống trong nước và quốc tế, chương trình thí điểm giới hạn số lượng sàn ở mức rất thấp, ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính mạnh, liên kết chặt với ngân hàng và công ty chứng khoán, cùng năng lực công nghệ và quản trị rủi ro đáp ứng tiêu chuẩn quản lý nhà nước. Đến thời điểm hiện tại, 4 doanh nghiệp đã được xác nhận là những đơn vị tiên phong tham gia tiến trình thí điểm, gồm VIXEX, HDEX, TCEX và CAEX.
Khung pháp lý thí điểm: điều kiện cao chưa từng có
Chương trình thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa được triển khai theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và các quyết định hướng dẫn của Bộ Tài chính, với thời hạn thử nghiệm 5 năm. Các doanh nghiệp tham gia không đương nhiên được xem là đã “hợp pháp hóa hoàn toàn”, mà chỉ được phép hoạt động trong phạm vi, thời gian và điều kiện kiểm soát chặt chẽ.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là yêu cầu vốn và năng lực tài chính cực kỳ khắt khe. Theo định hướng quản lý được công bố, mức vốn điều lệ kỳ vọng để vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa có thể lên tới hàng nghìn tỷ, thậm chí khoảng 10.000 tỷ đồng, kèm theo các tiêu chuẩn bắt buộc về AML/KYC, an ninh mạng, lưu ký tài sản, kiểm toán độc lập và báo cáo định kỳ. Chính điều này khiến số lượng doanh nghiệp đủ điều kiện thực tế chỉ đếm trên đầu ngón tay.
VIXEX: Doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhất trong nhóm thí điểm
VIXEX, tên đầy đủ là Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX, được thành lập ngày 26/08/2025 với vốn điều lệ xấp xỉ 1.000 tỷ đồng, hiện là doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhất trong nhóm 4 đơn vị tham gia thí điểm.
Cơ cấu cổ đông của VIXEX cho thấy sự hậu thuẫn tài chính và công nghiệp rõ rệt. FTG Việt Nam nắm khoảng 64,5% vốn, Chứng khoán VIX sở hữu 15%, phần còn lại thuộc về CTCP Máy tính – Truyền thông – Điều khiển 3C. Đáng chú ý, FTG Việt Nam có liên hệ sâu với Gelex Group, một tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghiệp – tài chính, giúp VIXEX sở hữu lợi thế đáng kể về nguồn lực và mạng lưới.
Về công nghệ, VIXEX đã thiết lập hợp tác triển khai với FPT Group, nhằm xây dựng nền tảng giao dịch, hệ thống bảo mật và hạ tầng công nghệ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước. Chiến lược của VIXEX được đánh giá là kết hợp chặt chẽ giữa tài chính truyền thống và công nghệ, hướng tới mô hình sàn giao dịch tài sản mã hóa mang tính tổ chức cao, phục vụ cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong nước.
HDEX: Hệ sinh thái ngân hàng và tài chính làm trụ cột
HDEX, tên đầy đủ là Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa HD, là doanh nghiệp có liên kết trực tiếp với hệ sinh thái HDBank và Sovico Group. Tại thời điểm đầu năm 2026, vốn điều lệ của HDEX vào khoảng 300 tỷ đồng, thấp hơn VIXEX nhưng vẫn nằm trong nhóm doanh nghiệp có năng lực tài chính đáng kể so với mặt bằng chung thị trường.
Lợi thế cốt lõi của HDEX nằm ở hạ tầng ngân hàng và mạng lưới tài chính sẵn có, cho phép doanh nghiệp này định hướng mô hình sàn giao dịch tài sản mã hóa gắn với các dịch vụ thanh toán, lưu ký và quản trị rủi ro theo chuẩn ngân hàng. Trong bối cảnh cơ quan quản lý ưu tiên an toàn hệ thống và phòng chống rửa tiền, mô hình này được đánh giá là phù hợp với triết lý quản lý thận trọng của Việt Nam trong giai đoạn đầu.
HDEX được xem là một trong những ứng viên có khả năng thích nghi nhanh với yêu cầu sandbox, nhờ nền tảng tài chính – ngân hàng đã quen thuộc với các tiêu chuẩn giám sát và báo cáo.
TCEX: Chiến lược wealthtech gắn với Techcombank
TCEX, hay Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom, được thành lập ngày 05/05/2025. Doanh nghiệp này có xuất phát điểm vốn rất thấp, khoảng 3 tỷ đồng, trước khi được nâng lên 101 tỷ đồng nhằm chuẩn bị cho tiến trình pháp lý thí điểm.
Điểm khác biệt lớn nhất của TCEX không nằm ở quy mô vốn hiện tại mà ở chiến lược tích hợp sâu với hệ sinh thái Techcombank và TCBS. Thay vì định vị như một sàn crypto đại chúng, TCEX được nhìn nhận như một cấu phần trong chiến lược wealthtech, tập trung phục vụ nhóm khách hàng giàu có, khách hàng quản lý tài sản và nhà đầu tư tổ chức đã có sẵn trong hệ sinh thái ngân hàng.
Mô hình này cho phép TCEX tiếp cận tệp khách hàng chất lượng cao, đồng thời gắn tài sản mã hóa với các sản phẩm đầu tư truyền thống như chứng khoán, trái phiếu và quản lý tài sản tổng hợp. Tuy nhiên, để đáp ứng đầy đủ yêu cầu sandbox, TCEX vẫn cần tiếp tục tăng vốn và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, pháp lý trong giai đoạn tiếp theo.
CAEX: Bước đi thận trọng của hệ sinh thái VPBank
CAEX, tên đầy đủ là Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng, được thành lập ngày 19/09/2025 với vốn điều lệ ban đầu khoảng 25 tỷ đồng, mức thấp nhất trong nhóm 4 doanh nghiệp.
Dù quy mô vốn còn khiêm tốn, CAEX lại có lợi thế đến từ sự dẫn dắt của VPBankS và hệ sinh thái VPBank. Doanh nghiệp này đang tập trung xây dựng đội ngũ chuyên gia blockchain, an ninh mạng và quản trị rủi ro, đồng thời chuẩn bị phương án tăng vốn để đáp ứng yêu cầu pháp lý trong giai đoạn sandbox.
Chiến lược của CAEX được đánh giá là thận trọng và mang tính dài hạn, ưu tiên hoàn thiện cấu trúc quản trị, tích hợp ngân hàng – chứng khoán – công nghệ trước khi mở rộng hoạt động giao dịch tài sản mã hóa.
Ý nghĩa đối với thị trường tài sản số Việt Nam
Việc Việt Nam chính thức thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa đánh dấu sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của thị trường, từ hoạt động tự phát sang mô hình có quản lý, minh bạch và chịu giám sát nhà nước. Việc chỉ lựa chọn một số ít doanh nghiệp có nền tảng tài chính – ngân hàng mạnh cho thấy định hướng quản lý ưu tiên an toàn hệ thống hơn tốc độ mở rộng.
Trong trung hạn, giai đoạn sandbox sẽ đóng vai trò như phòng thí nghiệm chính sách, giúp cơ quan quản lý đánh giá rủi ro, hoàn thiện khung pháp lý và xác định mô hình phù hợp trước khi mở rộng quy mô hoặc cấp phép chính thức. Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng niềm tin và chuẩn hóa thị trường tài sản số tại Việt Nam.
Kết luận
Khi khung pháp lý dần được hình thành và các doanh nghiệp tiên phong bước vào giai đoạn thử nghiệm, câu hỏi đặt ra là liệu mô hình thí điểm thận trọng này có đủ để Việt Nam bắt kịp xu hướng tài sản số toàn cầu, hay sẽ cần những điều chỉnh mạnh mẽ hơn sau giai đoạn sandbox?
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
