Trong bối cảnh tài sản số và tiền mã hóa ngày càng trở thành một cấu phần đáng chú ý của thị trường tài chính toàn cầu, Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện khung pháp lý mang tính nền tảng cho lĩnh vực mới này. Theo các thông tin chính thức được công bố đầu năm 2026, Bộ Tài chính Việt Nam đang đồng thời triển khai hai động thái quan trọng: chuẩn bị ban hành ba thông tư chuyên ngành về tài sản số và tiếp nhận bảy hồ sơ đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Đây được xem là bước đi tiếp theo trong lộ trình triển khai cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo định hướng của Chính phủ, phản ánh cách tiếp cận thận trọng nhưng có kiểm soát đối với tiền mã hóa tại Việt Nam.
Ba thông tư mới: Hoàn thiện khung quản lý tài sản số
Theo lộ trình được Bộ Tài chính công bố, ba thông tư đang được soạn thảo và dự kiến ban hành trong quý I/2026 tập trung vào các trụ cột cốt lõi của hoạt động thị trường tài sản số. Trọng tâm đầu tiên là chế độ kế toán và kiểm toán áp dụng cho các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa. Việc xây dựng chuẩn mực kế toán riêng cho tài sản số được đánh giá là cần thiết nhằm đảm bảo tính minh bạch trong ghi nhận, định giá và báo cáo tài chính, đặc biệt khi tiền mã hóa có đặc thù biến động giá mạnh và cấu trúc tài sản phi truyền thống.
Trụ cột thứ hai liên quan đến chính sách thuế đối với tài sản mã hóa. Bộ Tài chính cho biết thông tư này sẽ làm rõ nguyên tắc đánh thuế trong giai đoạn thí điểm, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu quản lý nhà nước, chống thất thu ngân sách và không gây cản trở quá mức đối với sự phát triển ban đầu của thị trường tài sản số. Nội dung thứ ba tập trung xác định đối tượng chịu thuế và phương pháp thu thuế, qua đó tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai nghĩa vụ tài chính đối với các hoạt động giao dịch tiền mã hóa trong tương lai.
Ba thông tư này được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, có hiệu lực từ tháng 9/2025. Nghị quyết xác định giai đoạn thí điểm kéo dài nhiều năm, cho phép cơ quan quản lý vừa triển khai vừa đánh giá, điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn.
Bảy hồ sơ xin cấp phép thị trường giao dịch tài sản mã hóa
Song song với việc hoàn thiện khung chính sách, Bộ Tài chính đã chính thức mở cửa tiếp nhận hồ sơ đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa từ ngày 20/1/2026. Tính đến đầu tháng 2/2026, cơ quan này đã tiếp nhận bảy hồ sơ từ các tổ chức có nhu cầu tham gia cung cấp dịch vụ thị trường.
Theo quy trình hiện hành, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là đơn vị trực tiếp tiếp nhận và rà soát tính đầy đủ của hồ sơ, trong khi Bộ Tài chính đóng vai trò chủ trì thẩm định và ra quyết định cấp phép. Các hồ sơ sau khi được tổng hợp sơ bộ sẽ tiếp tục được lấy ý kiến chuyên môn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Công an, nhằm đánh giá các yếu tố liên quan đến an toàn tài chính, phòng chống rửa tiền và an ninh hệ thống.
Việc có bảy hồ sơ nộp ngay trong giai đoạn đầu cho thấy mức độ quan tâm đáng kể của doanh nghiệp đối với thị trường tài sản số tại Việt Nam. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh rằng số lượng hồ sơ được tiếp nhận không đồng nghĩa với việc tất cả sẽ được cấp phép. Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các điều kiện chặt chẽ về vốn, công nghệ, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật.
Tín hiệu chính sách và tác động dài hạn
Từ góc độ chính sách, việc ban hành các thông tư về tài sản số và triển khai cấp phép thị trường giao dịch tiền mã hóa cho thấy Việt Nam đang chuyển dần từ giai đoạn “quan sát” sang giai đoạn “quản lý có điều kiện”. Thay vì cấm đoán tuyệt đối, nhà quản lý lựa chọn cách tiếp cận thử nghiệm, kiểm soát và đánh giá tác động, phù hợp với xu hướng quốc tế trong quản lý tài sản số.
Trong trung và dài hạn, khung pháp lý rõ ràng hơn được kỳ vọng sẽ giúp giảm rủi ro pháp lý, tăng tính minh bạch và tạo cơ sở cho việc quản lý thuế, kế toán đối với tiền mã hóa. Đồng thời, đây cũng là phép thử quan trọng để đánh giá khả năng tích hợp tài sản số vào hệ thống tài chính hiện hành mà không gây mất ổn định vĩ mô.
Tuy vậy, trong giai đoạn thí điểm, các hoạt động liên quan đến tài sản số và tiền mã hóa tại Việt Nam vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố chưa chắc chắn, đặc biệt về cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và quản lý rủi ro thị trường. Điều này đòi hỏi cả cơ quan quản lý lẫn các tổ chức tham gia phải duy trì cách tiếp cận thận trọng, dựa trên tuân thủ và minh bạch.
Việc chuẩn bị ban hành ba thông tư mới cùng với tiếp nhận các hồ sơ xin cấp phép thị trường giao dịch tài sản mã hóa đánh dấu một giai đoạn chuyển biến quan trọng trong cách Việt Nam tiếp cận tài sản số và tiền mã hóa. Trong khuôn khổ thí điểm này, thị trường tài sản số sẽ phát triển theo hướng nào để vừa khai thác được tiềm năng đổi mới, vừa bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia?
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
Bạn có thể tìm hiểu thêm các khóa học về phân tích và đầu tư crypto của BeeUP Academy tại: https://beeup.academy/courses
