Trong bối cảnh tài sản số và tiền mã hóa ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong hệ sinh thái tài chính toàn cầu, Việt Nam đang bước vào giai đoạn pháp lý hóa các giao dịch liên quan lĩnh vực này. Bộ Tài chính Việt Nam vừa công bố dự thảo Thông tư quy định chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa, theo đó nhà đầu tư cá nhân sẽ chịu thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng mỗi lần giao dịch tài sản số, tương tự cách tính thuế với giao dịch chứng khoán. Chính sách này không phân biệt nhà đầu tư cư trú hay không cư trú và được áp dụng cho mọi lần giao dịch qua các nền tảng do tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép vận hành tại Việt Nam.
Theo quy định đang lấy ý kiến, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa sẽ không chịu thuế giá trị gia tăng (VAT), nhưng sẽ bị đánh thuế thu nhập cá nhân từ doanh thu của mỗi lần chuyển nhượng. Với nhà đầu tư tổ chức thành lập tại Việt Nam, thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng là 20%, và thu nhập chịu thuế được tính bằng chênh lệch giữa giá bán và giá mua cùng các chi phí hợp lệ liên quan đến giao dịch. Đây được xem là bước tiến pháp lý nhằm đưa hoạt động giao dịch tiền mã hóa vào cơ chế minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tham gia và tạo một thị trường tương tự khuôn khổ điều tiết chứng khoán truyền thống.
Quy định thu thuế 0,1% trên mỗi lần chuyển nhượng cho thấy nhà quản lý đang hướng tới hài hòa giữa kiểm soát rủi ro tài chính và khuyến khích sự phát triển bền vững của thị trường tài sản số, đồng thời chuẩn bị cho việc thu thập dữ liệu giao dịch có hệ thống – một yếu tố then chốt khi mở rộng quy mô thị trường, bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc thuế quốc tế.
Thí điểm thị trường tài sản số: cơ hội phát triển và thách thức an ninh mạng
Cùng với thay đổi chính sách thuế, Việt Nam hiện đang triển khai giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm kể từ ngày 9/9/2025, theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Thị trường này cho phép chào bán, phát hành và giao dịch tài sản mã hóa được thực hiện bằng đồng Việt Nam (VND) trên các sàn do Bộ Tài chính cấp phép.
Sự mở cửa này hứa hẹn mang lại cơ hội lớn cho doanh nghiệp công nghệ, nền tài chính số và đầu tư nước ngoài, đồng thời giúp tăng tính hấp dẫn và khả năng huy động vốn quốc tế. Theo một báo cáo độc lập, số lượng người dùng tài sản số tại Việt Nam dự kiến đạt tới 21,71 triệu người vào năm 2026, tương đương hơn 21% dân số, với dòng vốn liên quan đến tài sản mã hóa đạt khoảng 220 tỷ USD trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, cơ hội đi kèm thách thức rõ rệt. Theo các chuyên gia an ninh mạng, việc vận hành thị trường tài sản số đặt ra những yêu cầu chưa từng có về bảo mật và quản lý rủi ro kỹ thuật. Bối cảnh công nghệ phi tập trung (blockchain) với cơ chế hoạt động dựa trên nguyên tắc phân quyền, song các hệ thống bên ngoài như ví lưu ký, sàn giao dịch và các hệ thống xác thực lại vận hành theo mô hình tập trung. Điều này tạo ra “điểm nghẽn” an ninh, khiến các tổ chức dễ dàng trở thành mục tiêu tấn công nếu hạ tầng bảo mật chưa hoàn chỉnh.
Các mối đe dọa không chỉ đến từ các lỗ hổng kỹ thuật truyền thống mà còn từ sự gia tăng của tội phạm mạng có tổ chức sử dụng trí tuệ nhân tạo để tăng cường hiệu quả các cuộc tấn công, như ransomware, phishing tinh vi và mã độc tự học. Chuyên gia an ninh mạng nhấn mạnh rằng ngoài yếu tố kỹ thuật, quy trình quản trị danh tính, kiểm soát truy cập và giám sát an ninh theo thời gian thực là những lớp bảo vệ quan trọng giúp doanh nghiệp ứng phó với rủi ro ngày càng phức tạp này.
Trong bối cảnh này, nâng cao năng lực công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về an ninh mạng được xem là yếu tố bắt buộc để thị trường tài sản số phát triển một cách an toàn và bền vững. Cơ quan quản lý cũng đang cân nhắc việc hoàn chỉnh khung pháp lý nhằm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và bảo vệ lợi ích kinh tế – xã hội trong tiến trình thương mại hóa các sản phẩm liên quan đến tiền mã hóa và tài sản số.
Việc quy định thu thuế đối với tiền mã hóa và tài sản số, cùng với việc thí điểm thị trường mở ra một chương mới cho hệ sinh thái tài chính số tại Việt Nam. Những quy định mới đặt nền tảng pháp lý quan trọng, nhưng mức độ hiệu quả phụ thuộc vào khả năng thích ứng của doanh nghiệp và lực lượng chuyên môn trong quản trị an ninh mạng. Với những động thái hiện tại, liệu thị trường tài sản số Việt Nam có thể đạt được sự cân bằng giữa phát triển kinh tế số và bảo đảm an ninh công nghệ, hay vẫn phải đối mặt với những thách thức tiềm ẩn trong tương lai?
Miễn trừ trách nhiệm:
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư hoặc kinh doanh liên quan đến tài sản số và tiền mã hóa được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết hoàn toàn thuộc trách nhiệm của người đọc.
Để hiểu rõ hơn về nền tảng công nghệ blockchain, tài sản số và các rủi ro – cơ hội trong hệ sinh thái tiền mã hóa, bạn đọc có thể tham khảo thêm các chương trình đào tạo và tài liệu nghiên cứu chuyên sâu tại: https://beeup.academy/courses
